Gençler Dikkat: Ekran Alışkanlığı Elleri Zorluyor
EL HASTALIKLARI GENÇLERDE YAYGINLAŞIYOR
Son yıllarda akıllı telefon, tablet ve bilgisayarların günlük yaşamda daha yoğun kullanılması, klavye ve fareyle tekrarlayan hareketlerin yapılması el hastalıklarının daha sık görülmesine neden oluyor. Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji, El Cerrahisi Uzmanı Dr. Mehmet Çavuş, geçmişte daha çok ofis çalışanlarında görülen karpal tünel sendromu, tetik parmak ve başparmak kök eklem kireçlenmesinin dijitalleşmenin etkisiyle son yıllarda gençlerde de sık görüldüğünü belirtiyor.
Dr. Çavuş, “Dijital alışkanlıkların bu şekilde devam etmesi halinde önümüzdeki yıllarda 20’li yaşlardaki hastaların oranının da hızla artacağını öngörüyoruz” diyor. Çavuş, elleri tehdit eden üç hastalığı ve el sağlığını destekleyecek yedi egzersizi anlatıyor.
Geceleri şiddetli ağrıyla uyanıyorsanız
Günümüzde ellerde en sık görülen hastalıkların başında karpal tünel sendromu geliyor. Dr. Çavuş, hastalığı şöyle anlatıyor: “El bileğinde dar bir kanaldan geçen median sinirin baskı altında kalmasıyla gelişen hastalık; başparmak, işaret, orta ve yüzük parmağında uyuşma, karıncalanma ve güç kaybıyla kendini gösterir.”
Özellikle geceleri artan ağrı hastayı uykusundan uyandırabilir. Bazı hastalar sabah uyandıklarında ellerini kendilerine ait değilmiş veya iki beton kütleyi hareket ettirmeye çalışıyormuş gibi hisseder. Hasta zamanla telefon, kahve fincanı veya başka bir eşyayı farkında olmadan elinden düşürebilir. Tedavi edilmezse sinirde kalıcı hasar ve başparmak çevresindeki kaslarda erime gelişebilir.
Parmağınız “tık” diye açılıyorsa
Ellerimizdeki bir diğer tehlike olan tetik parmak, parmağı büken tendonun ve içinden geçtiği kılıfın kalınlaşıp ödemlenmesi sonucunda ortaya çıkıyor. Parmak bükülürken veya açılırken takılabiliyor, bir süre kilitli kaldıktan sonra “tık” sesiyle aniden serbest kalabiliyor. Parmak kökünde ağrı ve küçük, sert bir şişlik de hissedilebiliyor.
Saatlerce ekranda gezinmek, sürekli mesaj yazmak ve parmaklara dinlenme fırsatı vermeden tekrarlayan hareketler yapmak yakınmaları tetikleyebiliyor. Kilitlenme sıklaşır ve parmağın diğer elle açılması gerekirse mutlaka doktora başvurmak gerekiyor. Tedaviyle başarılı sonuçlar alınabiliyor.
Kavanoz kapağı açarken başparmağınıza ağrı saplanıyorsa
Başparmak kök eklem kireçlenmesi, tıptaki adıyla rizartroz, son yıllarda artış gösteriyor. Başparmağın el bileğiyle birleştiği eklemdeki kıkırdağın aşınmasıyla gelişen hastalık, genellikle cep telefonunun yanlış kullanımıyla tetikleniyor.
Geniş ekranlı ve ağır telefonları tek elle tutup başparmakla ekranın her noktasına ulaşmaya çalışmak, bu eklemdeki mekanik yükü artırabiliyor. Tekrarlayan zorlanma başparmak kökünde ağrıya yol açarken zamanla kavanoz kapağı açmak, anahtar çevirmek veya telefon tutmak bile zorlaşabiliyor. Dr. Çavuş, her ağrının kireçlenme anlamına gelmediğini; sorunun hekim muayenesi ve gerekirse görüntüleme yöntemleriyle tespit edilebileceğini söylüyor.
El sağlığını destekleyen 7 basit öneri
Tedavinin gecikmesi, hastalığın türüne ve şiddetine bağlı olarak kalıcı kas erimesine, geri dönüşü zor sinir hasarına ve ince motor becerilerinin kaybına kadar ilerleyebiliyor. Dr. Çavuş, aktivite düzenlemesi, atel kullanımı, ilaç tedavileri, enjeksiyonlar ve egzersiz gibi yöntemlerle sonuç alınamayan veya ileri sinir hasarı bulunan hastalarda cerrahi yönteme başvurulabildiğini belirtiyor.
Dr. Çavuş, el sağlığı için şu önerileri sıralıyor:
Klavyeyi ve fareyi kullanırken ön kolunuzla eliniz aynı hizada olsun. Gerekirse jel destekli ped veya klavye altlığından yararlanın. Bileğinizi düz tutun.
Her 30-40 dakikada bir mola verin. Ellerinizi klavyeden çekip kollarınızı aşağı doğru serbest bırakın ve yaklaşık bir dakika hafifçe sallayın.
Telefonda bütün işlemleri başparmakla yapmak yerine iki elinizi veya işaret parmağınızı kullanın.
Fareyi hafif tutun, sıkmayın.
Basit bir paket lastiğini parmaklarınızın dışına geçirip yavaşça açıp kapatın.
Kolunuzu dirseği bükmeden öne uzatın. Diğer elinizle parmaklarınızı nazikçe kendinize doğru çekip 10 saniye bekleyin. Ardından elinizi ters çevirerek hareketi diğer yönde tekrarlayın.
Egzersiz sırasında ağrı, uyuşma veya yakınmalarda artış gelişirse hareketi bırakın ve hekime danışın.