Global Bilişim Derneği (BİDER) Başkanı Şenol Vatansever, bugün Antalya’da başlayacak COP31’in 12 günlük programını değerlendirerek Türkiye ve iş dünyası açısından beş ana dosyanın yakından izlenmesi gerektiğini söyledi. Vatansever, gıda, su ve sağlıktan enerji dönüşümüne; iklim finansmanı ve karbon piyasalarından şehirlerin dönüşümüne; yapay zekâ ve yeşil sanayileşmeden yeni teknoloji yatırımlarına uzanan gündemin, iklim politikalarının yanı sıra önümüzdeki dönemin yatırım, üretim ve rekabet koşullarını da yakından ilgilendirdiğini belirtti.
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31, bugün Antalya EXPO Center’da başlıyor. 9–20 Kasım tarihleri arasında düzenlenecek konferansın ilk tematik günü “Gıda, Tarım ve Sağlık” başlığına ayrıldı. 12 günlük program; enerji ve ulaştırma, sıfır atık, dayanıklı şehirler, finans ve ticaret, eğitim ve beceriler, bilim-sanayi-teknoloji, doğa ve arazi kullanımı, insani ve sosyal kalkınma ile uygulamanın güçlendirilmesi başlıklarıyla devam edecek. Konferansın son günü nihai müzakerelere ayrılacak.
Vatansever, COP31’in yalnızca çevre ve iklim politikalarıyla ilgilenen kurumların takip edeceği bir konferans olarak görülmesinin eksik olacağını söyledi.
“COP31 programına baktığımızda modern ekonominin hemen bütün temel başlıklarını görüyoruz. Gıda ve sudan enerjiye, finanstan sanayiye, şehirlerden yapay zekâya kadar çok geniş bir dönüşüm gündemi Antalya’da buluşuyor. Bu nedenle COP31’i yalnızca bir çevre zirvesi olarak değil, önümüzdeki dönemin yatırım, teknoloji, üretim ve rekabet gündemini de yakından ilgilendiren bir platform olarak okumalıyız.”
COP31’in ilk tematik günü tarım ve gıda güvenliği, sulama ve su verimliliği, gıda sistemleri ile iklim değişikliğinin sağlık üzerindeki etkilerine ayrıldı. Vatansever, konferansın bu başlıklarla başlamasının iklim tartışmasının vatandaşların günlük yaşamıyla doğrudan ilişkisini gösterdiğini belirtti.
“İklim değişikliği çoğu zaman karbon ve enerji üzerinden konuşuluyor. Oysa vatandaş açısından en doğrudan karşılıklarından biri gıda, su ve sağlık. Tarımsal verimlilik, suyun doğru kullanılması, gıda kayıplarının azaltılması ve aşırı hava olaylarına karşı sağlık sistemlerinin hazırlanması doğrudan ekonomik ve sosyal meselelerdir.”
Teknolojinin bu alanların tamamında giderek daha belirleyici hâle geldiğini kaydeden Vatansever, sensörlerden uydu verilerine, yapay zekâ destekli sulamadan erken uyarı sistemlerine kadar geniş bir kullanım alanı bulunduğunu söyledi.
“Bir tarlanın tamamını aynı miktarda sulamak yerine toprağın ve ürünün gerçek ihtiyacını veriye dayalı biçimde ölçüp doğru zamanda doğru miktarda su vermek mümkün. Teknoloji ile iklim politikasının somut biçimde buluştuğu alanlardan biri tam olarak burasıdır.”
COP31’in ilk günündeki resmî müzakere programında, gelişmekte olan ülkelerin Paris Anlaşması kapsamındaki raporlama ve kapasite geliştirme ihtiyaçlarına yönelik finansal ve teknik desteğin ele alınacağı bir çalışma oturumu yer alıyor. Programda ayrıca Global Implementation Accelerator bilgilendirme toplantısı da bulunuyor.
Paris Anlaşması’nın 6.2’nci maddesi kapsamındaki ülkeler arası iş birliği mekanizmalarına ilişkin Article 6.2 Ambition Dialogue da ilk gün gerçekleştirilecek. Aynı gün, ülkelerin iklim politikalarının sosyal ve ekonomik etkilerine yönelik teknik oturumların yanı sıra küresel iklim gözlem sistemleri, erken uyarı sistemleri ve iklim verilerine erişimin ele alınacağı Earth Information Day 2026 düzenlenecek.
Vatansever, ilk gün programının COP31’in yönünü gösterdiğini ifade etti.
“Uygulama, finansman, uluslararası karbon piyasası iş birlikleri, ekonomik etkiler ve iklim verisi daha ilk gün aynı gündemde. Bu bize iklim politikasının yalnızca hedef açıklama aşamasında kalmadığını gösteriyor. Bundan sonra hedefin nasıl uygulandığı, nasıl finanse edildiği ve sonucun hangi veriyle ölçüldüğü giderek daha önemli olacak.”
COP31’in 10 Kasım’daki ikinci tematik günü Enerji ve Ulaştırma başlığı altında enerji arz güvenliği, elektrifikasyon, şebeke altyapısı, enerji çeşitlendirmesi ve verimliliği ile sürdürülebilir ulaşım konularına ayrıldı. Vatansever, enerji dönüşümünün yalnızca yeni elektrik üretim kapasitesi kurmak olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.
“Elektrikli araçları, sanayinin elektrikleşmesini, veri merkezlerini ve yeni dijital altyapıları aynı anda büyütüyorsanız yalnızca daha fazla elektrik üretmek yetmez. Şebekeyi, depolamayı, esnekliği ve enerji yönetimini de birlikte geliştirmek gerekiyor.”
Yenilenebilir enerji kaynaklarının değişken üretim yapısının batarya sistemlerini, tahmin yazılımlarını, akıllı şebekeleri ve dijital enerji yönetimini giderek daha önemli hâle getirdiğini belirten Vatansever, yapay zekâ ve veri merkezlerindeki hızlı büyümenin enerji politikası açısından da yeni bir denklem oluşturduğunu söyledi.
“Yapay zekâyı yalnızca yazılım olarak konuşmak artık mümkün değil. Arkasında işlemciler, veri merkezleri, soğutma sistemleri ve elektrik altyapısı bulunuyor. Bir taraftan yapay zekâyı enerji sistemlerini daha verimli yönetmek için kullanacağız, diğer taraftan yapay zekânın kendi enerji tüketimini de yönetmek zorunda kalacağız.”
Vatansever, temiz enerjiye erişimin, veri merkezi verimliliğinin ve işlem altyapılarının enerji performansının teknoloji sektörünün rekabet koşulları açısından giderek daha önemli hâle geleceğini ifade etti.
COP31’in 13 Kasım’daki beşinci tematik günü Finans ve Ticaret başlığı altında yeşil dönüşüm, iklim temelli yatırım, yeşil finansman, değer zincirleri ve karbon piyasalarına ayrıldı. Vatansever, bu başlığın özellikle iş dünyası tarafından yakından izlenmesi gerektiğini belirtti.
“Karbon artık yalnızca sürdürülebilirlik raporunda yer alan bir çevre göstergesi değil. Enerji maliyetini, yatırım kararını, ihracatı, finansmana erişimi ve tedarik zincirlerini etkileyebilen ekonomik bir değişkene dönüşüyor.”
Karbon piyasalarının güvenilir biçimde işlemesi için doğru ölçüm ve doğrulanabilir verinin önemine dikkat çeken Vatansever, “Karbon piyasalarının temelinde ölçülmüş, raporlanmış ve doğrulanmış emisyon verisi bulunuyor. Bu nedenle karbon ekonomisi aynı zamanda güçlü bir veri altyapısı gerektiriyor. Ölçüm, raporlama, doğrulama ve dijital izlenebilirlik şirketlerin gündemine daha fazla girecek” dedi.
Vatansever, özellikle gelişmekte olan ülkelerde iklim finansmanının önemli sorunlarından birinin sermaye ile yatırım yapılabilir projelerin buluşması olduğunu belirtti. Hedeflerin uygulanabilir projelere dönüştürülmesinin kritik olduğunu söyleyen Vatansever, “Bir ülkede iklim hedefinin bulunması tek başına yatırım yaratmıyor. Teknik fizibilitesi hazırlanmış, izin süreçleri belirlenmiş, finansman modeli oluşturulmuş ve uygulama kapasitesi bulunan projelere ihtiyaç var. Finansman ile uygulanabilir proje arasındaki mesafeyi kısaltmak iklim dönüşümünün en önemli meselelerinden biri” diye konuştu.
Teknoloji şirketlerinin enerji, su, karbon, atık ve verimlilik sorunlarına geliştirdiği çözümlerin finansman kaynaklarıyla daha fazla buluşmasının da yeni pazarların oluşmasına katkı sağlayabileceğini ifade etti.
COP31’in 12 Kasım’daki tematik gündemi Dayanıklı Şehirler ve Yapılı Çevre olacak. İklim dostu binalar, yerleşimler ve kentsel dayanıklılık, afet riski yönetimi, yerel yönetimler, akıllı şehirler, doğa temelli çözümler, akıllı hareketlilik ve altyapı günün resmî temaları arasında bulunuyor.
Vatansever, şehirlerin iklim değişikliğine hazırlanmasının teknoloji sektörü açısından da büyük bir dönüşüm alanı oluşturduğunu söyledi.
“Akıllı şehir kavramını yalnızca trafik ışıklarının veya belediye hizmetlerinin dijitalleşmesi olarak düşünmemeliyiz. Su kayıplarının tespiti, aşırı hava olayları için erken uyarı sistemleri, bina enerji yönetimi, afet risk modellemesi ve ulaşım sistemlerinin optimizasyonu artık aynı dijital dönüşümün farklı parçaları.”
Binaların da yalnızca enerji tüketen yapılar olmaktan çıkıp yönetilebilir enerji sistemlerinin parçasına dönüşebileceğini belirten Vatansever, “Bir binanın ısıtmasını, soğutmasını ve aydınlatmasını sensörler ve yazılım yardımıyla gerçek ihtiyaca göre yönetebiliyorsanız önemli enerji tasarrufu sağlayabilirsiniz. Bina teknolojileriyle bilişim sektörü giderek daha fazla kesişiyor” dedi.
COP31’in 16 Kasım’daki sekizinci tematik günü Bilim, Sanayi ve Teknoloji başlığı altında gerçekleştirilecek. Resmî programda bilim, yeşil sanayileşme, teknoloji ve inovasyon, KOBİ’ler, dijitalleşme, yapay zekâ ve düşük karbonlu üretim başlıkları bulunuyor.
Vatansever, bu günü BİDER açısından COP31 programının en dikkat çekici bölümlerinden biri olarak değerlendirdi.
“16 Kasım’da konuşulacak başlıkların önemli bölümü önümüzdeki dönemin sanayi rekabetiyle doğrudan ilişkili. Hangi ülkenin daha düşük karbonla üretim yapabildiği, enerjiyi ne kadar verimli kullandığı, yapay zekâyı üretime nasıl entegre ettiği ve kendi temiz teknolojisini geliştirip geliştiremediği artık rekabet gücünün unsurları arasında.”
Teknoloji şirketlerinin iklim politikalarını kendi sektörlerinin dışında bir alan olarak görmemesi gerektiğini belirten Vatansever, sanayinin iklim ve teknoloji gündeminin kesiştiği alanlardan biri olduğunu söyledi.
“Bir fabrikanın karbon emisyonunu azaltmak istiyorsanız önce enerji kullanımını ölçmeniz gerekiyor. Enerjiyi ölçmek için sensör ve yazılıma, üretimi optimize etmek için veri analitiğine, tedarik zincirini izlemek için dijital sistemlere ihtiyaç duyuyorsunuz. Yeşil dönüşüm ile dijital dönüşüm artık aynı fabrikanın içinde birleşiyor.”
Vatansever, teknoloji şirketleri, sanayi kuruluşları, enerji şirketleri ve finans kurumları arasındaki iş birliklerinin önümüzdeki dönemde daha da önem kazanacağını ifade etti.
COP31 kapsamında Antalya Liderler Zirvesi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde 11–12 Kasım tarihlerinde gerçekleştirilecek. Zirvenin ana teması “Sürdürülebilir, Dayanıklı ve Adil Bir Geleceğe Doğru” olarak belirlendi.
11 Kasım’da temiz enerji dönüşümü ve elektrifikasyon ile küresel yeşil sanayileşme; 12 Kasım’da ise Paris Anlaşması’nın ikinci on yılında uygulamanın hızlandırılması, finansmana erişim, uyum ve kentsel dayanıklılık başlıklarında dört yüksek düzeyli yuvarlak masa toplantısı planlanıyor.
Vatansever, liderler seviyesinde verilecek mesajların uzun vadeli yatırım kararları açısından önem taşıdığını söyledi.
“Büyük enerji ve altyapı dönüşümleri uzun yıllara yayılan yatırımlar gerektiriyor. Yatırımcı açısından siyasi kararlılık, düzenleyici istikrar ve uzun vadeli politika öngörülebilirliği teknolojinin kendisi kadar önemli hâle gelebiliyor.”
Konferansın ikinci haftasında, 16 Kasım’daki bilim, sanayi ve teknoloji gündeminin ardından 17 Kasım’da okyanuslar, denizler, doğa ve arazi kullanımı; 18 Kasım’da ise insani ve sosyal kalkınma ele alınacak.
19 Kasım’da “İmece: Uygulamanın Güçlendirilmesi” başlığı altında kurumsal ve teknik kapasite geliştirme, yatırıma hazır projeler ve finansmana erişim gündemde olacak. 20 Kasım ise Nihai Müzakereler günü olacak.
Vatansever, “İmece” temasının COP31’in uygulama vurgusuyla örtüştüğünü belirterek, “Bir iklim hedefini uygulayabilmek için yalnızca siyasi irade yeterli değil. Teknik kapasite, insan kaynağı, finansman ve yatırıma hazır proje portföyünün birlikte gelişmesi gerekiyor” dedi.
Vatansever, değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı:
“COP31’in Türkiye’de başlaması önemli bir diplomatik gelişme. Ancak zirvenin Türkiye açısından gerçek değerini yalnızca kaç liderin geldiği veya kaç toplantı yapıldığı belirlemeyecek.
“Önümüzdeki 12 gün boyunca gıda ve su güvenliğinden enerjiye, finansmandan karbon piyasalarına, şehirlerden yapay zekâya kadar küresel ekonominin geleceğini doğrudan ilgilendiren çok geniş bir gündem konuşulacak.
“Türkiye açısından konferans sonrasında bakmamız gereken önemli başlıklardan biri; kurulan yatırım bağlantıları, geliştirilen teknoloji ortaklıkları, Türk şirketlerinin eriştiği yeni uluslararası ağlar ve finansmanla buluşan projeler olacak.
“Türkiye güçlü bir sanayi altyapısına, gelişen bir enerji sektörüne, önemli mühendislik kabiliyetlerine ve teknoloji girişimciliği potansiyeline sahip. COP31’in bu kapasitenin temiz teknolojiler, yeşil finansman ve yeni ihracat alanlarıyla buluşması açısından önemli bir fırsat sunduğuna inanıyoruz.
“Antalya’da iklimi konuşacağız; ama aslında aynı zamanda önümüzdeki dönemin enerji sistemini, sanayi rekabetini, şehirlerini, finansman modellerini ve teknolojisini de konuşacağız.”
