14. Boğaziçi Film Festivali’nin ikinci gününde, masal zamanların büyülü hikâyelerinden gerçeğin sert hikâyelerine uzanan dört film seyirciyle buluştu. Gösterimlerin ardından film ekipleri söyleşilere katılarak soruları yanıtladı.
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü’nün desteğiyle Boğaziçi Kültür Sanat Vakfı tarafından düzenlenen 14. Boğaziçi Film Festivali, filmleri ve film ekiplerini konuk etmeye başladı. Festivalin ikinci gününde Ulusal Uzun Metraj Yarışması’ndan At Üstünde ve Tatlı Maya ile Ulusal Belgesel Yarışması’ndan Kendal’a Bir Heykel ve Karadeniz Biter mi? filmlerinin ekipleri, gösterimlerin ardından söyleşilere katıldı.
Ulusal Yarışma’da yer alan At Üstünde filminin ekibi, Atlas Sineması’ndaki gösterimin ardından soruları yanıtladı. Söyleşiye yönetmen Murat Saraçoğlu, oyuncular Bülent Polat, Dora Özdoğan, Musab Yılmaz ve İbrahim Halil Temizoğlu, müzisyen Saki Çimen ile kurgucu Günay Günaydın katıldı.
Filmi, televizyon dizilerinde uzun yıllardır birlikte çalıştığı oyuncu Bülent Polat’la kurdukları hayallerden biri olarak tanımlayan Saraçoğlu, “Bülent’le 2015’te Gaziantep’te dizi çekiyorduk. O sıralar oğlumu pek göremiyordum, onu özlerken hayal ettiğim bir hikâye bu.” dedi.
Projenin geliştirilmesi sürecinde geçen on yılda pek çok değişiklik yaşandığını belirten Bülent Polat, “O dönem Murat Hoca böyle bir sıkıntı içindeyken ben bekârdım, çocuğum yoktu. On yıllık periyotta benim de çocuklarım oldu, özel hayatım karıştı. Aslında bu süreçteki sohbetlerimiz en az film kadar keyifliydi. Biz aynı rüyaya baktık.” diye konuştu.
Filmin Kapadokya’da geçmesinin başlangıçta planlanmadığını söyleyen Saraçoğlu, bölgenin hikâyeye hizmet eden bir atmosfer sunduğunu belirtti. Yönetmen, “Kapadokya’nın hafif western havası var; oradaki kilise, freskler, coğrafya… Bazen yazdıklarımıza uygun şeyleri bulduk bazen de karşımıza çıkanları adapte ettik.” dedi.
Müzisyen Saki Çimen, Kapadokya atmosferinin çalışmalarını etkilediğini ve “coğrafyaya hizmet etmeye çalıştığını” söyledi. Çimen, “Yönetmenle ikimiz de aslında çok aynı noktadan baktık çünkü filmin gerçekten bir yerli Western havası var. Benim kullandığım enstrüman da ronroco’ydu; İtalyan Western enstrümanı. Çello, babayı; ronroco da çocuğu temsil ediyordu müzik içerisinde.” ifadelerini kullandı.
Hikâyede çocukluğundan bazı detaylar da bulunduğunu belirten Saraçoğlu, “Anne tarafından Balıkesirliyiz, yani hikâyedeki folklorik ya da otantik temalar daha çok oradaki çocukluk hatıralarımdan etkilenme. Bir de soyadım Saraçoğlu; atlara özel bir bağım var, hayatımda çok önemli yeri var atların. ‘At Üstünde’ ismine de bütün bu hikâyelerin toplamından ulaştım galiba.” dedi.
Atın hem olumlu bir canlı hem de coğrafyanın kadim bir sembolü olduğunu ifade eden yönetmen, filmin geçmişte kalan güzelliklere de gönderme yaptığını söyledi. Saraçoğlu, “Filmde yaşlı bir teyze mesela, ‘Âyet-el Kürsî, seni her tür beladan korur’ diyor. Ben bunu da annemden öğrendim. Zaten Üsküdar’da yaşıyorum; dolayısıyla bu manevî dünyayı doğal hayatın içinde anlatmayı ya da oradaki küçük insanların gündelik hayatı içindeki daha büyük, daha kadim, daha kapsayıcı bir his olduğunu da açıklamaya çalıştım. Bu da en bariz örneğiydi. O teyze benim anneannem de olabilir, annem de olabilir ya da sizlerden birinin bir yakını olabilir. Hayata inançla motive olan bir milletiz aslında çoğunlukla.” diye konuştu.
Filmde Gülümser karakterini canlandıran Dora Özdoğan, rol deneyimini “zorlayıcı bir duygu” olarak tanımladı. Özdoğan, “Gülümser’i anlamaya çalıştım, kendimi onun yerine koydum. Gülümser, içimde bir yara gibi oldu. Çünkü çok fazla duyduğumuz, gördüğümüz hikâyeler… Onu, kendime acır gibi içimde taşıyorum.” dedi.
Filmin küçük oyuncusu Musab’ın babası, Musab’a yeni bir oyunculuk teklifi geldiğini açıkladı.
Biket İlhan’ın son filmi Tatlı Maya, Ulusal Yarışma kapsamında seyirciyle buluştu. Gösterim sonrasında yönetmen Biket İlhan, oyuncular Ayça Bingöl, Erdem Kaynarca ve Erdem Ergüney ile sanat yönetmeni Natali Yeres soruları yanıtladı.
Yönetmen, “Önyargılara karşı üç kadının direnişini anlatan, zamansız” bir hikâye yapmak istediğini söyledi. Geçmişte daha hoşgörülü ve huzur içinde yaşanan zamanlar olduğunu belirten İlhan’ın zamansızlık fikrini görsel olarak aktarma sürecini Natali Yeres anlattı.
Yeres, “Dikkat eden olmuştur belki; plakada 85 yazar. Öyle bir plaka numarası yok gerçekte tabii ki. Ve genel dekor, kostüm tasarımı olarak da o zamansızlığı ama bugüne ait işaretleri unutmadan, cep telefonunu vesaireyi de gözeterek ama estetik olarak o masalsılığa eşlik ettik.” dedi.
Oyuncu Ayça Bingöl, filmde yer almasının en büyük nedeninin Biket İlhan olduğunu belirterek, “Çok sevdiğim, saygı duyduğum ve bu yaşında — bunu gururla söylüyorum — hâlâ sete çıkıp film çekebilecek bir kadınla birlikte yürümek istediğim için bu filmde oldum. Ayrıca kadın hikâyelerini her zaman önemsiyorum ve sinemada çok daha fazla kadın hikâyesine alan açılmasını istiyorum.” diye konuştu.
Erdem Kaynarca, kadın hikâyesine “erkeğin konumlanması gereken yerden ilham veren” bir noktadan katıldığını söyledi. Kaynarca, “Karakterin bu iç yapısı; pozitif kalması, sevgisi… Filme erkeğin, dünyada konumlanması gerektiği yerden bir ilham veriyor diye düşünüyorum. Yani kadının olması gerektiği haline izin veren ve destekleyici durmaya çalışan, kendi yolunda devam eden bir adam, oynadığım karakter. Bu yüzden oynadığım karakteri seviyorum.” dedi.
Kaynarca, filmdeki misafirperverlik temasına ilişkin de “Bence dünyada gelişmiş medeniyetin en önemli göstergesi misafirperverlik ve bence dünyada yaşadığımız en büyük sıkıntı da şu an, bu. Yani bir insanın, dünyanın herhangi bir yerine gidip istediği şekilde orada bulunup kabul görmesi gerektiğine ve bunun aslında gelişmişlik göstergesi olduğuna inanıyorum ve dünyanın bundan çok mahrum olduğunu ve çok gerilemiş olduğunu düşünüyorum. Bu masalsı dünya, bu gelişmiş medeniyete dair bir ilham veriyor bence.” ifadelerini kullandı.
Ayça Bingöl de kendi karakterinin hikâyesi üzerinden Kaynarca’nın sözlerine destek verdi. Bingöl, “Nazan için fırın kökleri, köklerini saldığı yer ve kendi varoluşunu tanımladığı yer. O dünyanın içine de bir bebek doğuyor dışarıdan gelen; genç bir kadının bebeği doğuyor. Burada kapsayıcı olması, onu evine alması aslında tüm hücreleriyle yaptığı bir şey. Sadece fiziksel olan evine almıyor aslında; kendi dünyasının içine kabul ediyor. Ve ondan sonra da o dünyanın içinde karşılaştığı bütün çatışmalarda da onunla birlikte gidiyor.” dedi.
Festival kapsamında Atatürk Kültür Merkezi (AKM) Yeşilçam Sineması’nda Belgesel Yarışması filmleri de gösterildi. Cemal Çimen’in yönettiği Karadeniz Biter mi? filminin söyleşisine yönetmen Cemal Çimen, yardımcı yönetmen Ayberk Giray ve görüntü yönetmeni Hamdi Furkan Yıldırım katıldı.
Belgeselin, katılımcılarından Sezgin Arslan’la birlikte ortaya çıkan bir fikirle çekildiğini belirten Cemal Çimen, “Aslında turistik bir gezideyken Sezgin ağabey ile tanıştık ve küçük tekne balıkçılığı, genel olarak balıkçılık hakkındaki serzenişlerinin, Karadeniz’in yaşadığı ekolojik değişimle ilgisini fark edince bunun belgeselini yapmaya karar verdik.” dedi.
Çimen, çekimlerde en çok doğal olarak karanlık olması gereken ortamlarda ışık sorunu yaşadıklarını söyledi. Yönetmen, bunun dışında hikâyede yalnızca tanık olarak yer almak ve yaşananları “şahitlik” bakış açısından aktarmak istediklerini ifade etti.
Belgesel Yarışması’ndaki bir diğer film Kendal’a Bir Heykelin gösterimi sonrasında uygulayıcı yapımcı Özlem Doğan ve filmin katılımcısı Mehmet Sadık Ergin (Kendal), seyircilerin sorularını yanıtladı.
“Kendal” isminin anlamı sorulan Ergin, “Kendal, bir kediydi. Bana da küçükken kedi diyorlardı; duvarlara tırmanırdım. Azer diye bir arkadaşım vardı; bana Kendal der dururdu. Ben de sekiz yaşındayken lakabımı Kendal yaptım.” dedi.
Filmde kurmaca ile belgesel arasındaki geçişkenlik nedeniyle Ergin’e hikâyesinin gerçeği ne kadar yansıttığı da soruldu. Ergin, çekimler sırasında ayık olmadığı için yaşananların pek farkında olmadığını belirterek, “Belgesel çekilirken kafam hep güzeldi orada; hiç ayık değildim. Çok şükür her şeyi bıraktım. Şu an bir işte çalışıyorum. Cezaevi vesilesiyle bıraktım; cezaevine girdim, bir sene iki ay yattım ve çıktığımda kendime bir söz verdim, bir daha içmeyeceğim, diye.” ifadelerini kullandı.
Uygulayıcı yapımcı Özlem Doğan, çekim sürecine ilişkin olarak, “Aslında çok fazla kurmaca yok izlediğimiz görüntülerde. Yönetmenimiz buna özellikle dikkat etti; Kendal’ı genelde sahada kendi haline bıraktı. Ben Ali’den hep bize gerçekten Kendal’ı tanıtmasını istedim çekimlerde. Çünkü Kendal sadece burada gördüğümüzden ibaret değil, çok fazla hikâyesi var. Ama Ali onları göstermek istemedi, onu utandırmak istemediğini söyledi. Bu benim için çok kıymetliydi.” dedi.
14. Boğaziçi Film Festivali, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü’nün desteğiyle düzenleniyor. Festivalin ana sponsorları Turkcell, Türk Hava Yolları ve Fuzul; kurumsal iş ortağı TRT, Global İletişim Ortağı Anadolu Ajansı, Co-sponsor’u TV+ ve ana medya sponsoru Türkmedya.
