14. Boğaziçi Film Festivali Ulusal Yarışma filmlerinden Kör Gece bugün seyirciyle buluştu. 12 Eylül’deki işkenceleri konu alan filmin yönetmeni Reis Çelik, gösterimden sonra katıldığı söyleşide “Asıl gizli acıları çeken, üstü kapatılan ve acılarını haykırma şansı bile verilmeyen taraf, kadınlardır.” dedi.
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü desteğiyle Boğaziçi Kültür Sanat Vakfı tarafından düzenlenen 14. Boğaziçi Film Festivali’nde bugün Ulusal Yarışma’dan iki film seyirci karşısına çıktı.
Filmlerden ilki, Reis Çelik’in yeni filmi Kör Gece oldu. Atlas 1948 Sineması’ndaki gösterimin ardından yönetmen Reis Çelik; oyuncular İştar Gökseven, Ümit Çırak, Özge Arslan, Yaren Şirin, Aydın Orak, Hacı Ali Konuk ve Mustafa Özdoğru, görüntü yönetmeni Gökhan Atılmış, besteci Hasan Yükselir ve yapımcı Anıl Çelik soruları yanıtladı.
“Lâl Gece” ile başlayan “gece üçlemesi”nin ikinci filmi olan Kör Gece’de 12 Eylül dönemindeki işkencelerin bir kadın karakter üzerinden anlatılmasının nedenini Reis Çelik şöyle açıkladı:
“Bence filmin can alıcı yeri budur. Bütün acıları erkekler üzerinden anlattık; baskılar, idamları… Evet, herkese yapıldı ama asıl gizli acıları çeken, acılarının üstü kapatılan ve acılarını haykırma şansı bile verilmeyen taraf kadınlardır.
“12 Eylül’de ben de içerideydim, birçok arkadaşım da vardı. Biz küçük küçük yattık çıktık ama dünyada görülmemiş işkenceleri kadınlar gördü. Kadınların onuruyla, kadınların bütün yaşamıyla oynandı. Onun için bu film ve benzeri filmlerin, bana göre, hep gizli ama başrol acı çeken tarafı kadınlardı. Onun için kadınlar üzerinden anlatmak istedim.”
Oyuncu Ümit Çırak da o dönemdeki tanıklığını şu sözlerle paylaştı:
“1979’da Şirinevler’de, Güneşli’de iki grup karşılaştı; kavga ediyorlardı. Birisi bir eve sığındı; bizim oturduğumuz binaya. Orada solcular oturuyor, giren de MHP’li, ülkücü bir genç. Ve yukarıdaki o solcu adam onu aldı; çünkü Tanrı misafiri! Senaryoyu ilk okuduğumda o duygu oluştu bende.”
Usta oyuncu İştar Gökseven ise konuya karşı taraftan bir bakış açısı sundu ve bir temennisini dile getirdi:
“Bir 12 Eylül yaşadık hepimiz; ben bir de asker tarafından bakayım bu meseleye. Asker de insan; askerin de bazı hataları olabilir. Ama umut ediyorum ki Reis’in bu anlatısından sonra asker de kendine çekidüzen verir. Bunları yaşayanlar çok iyi bilir; ben de yaşadım. Ama bir şekilde gençlere bunları unutturmamak gerekiyor. Bence bu filmin en önemli mesajı da bu; bunları unutmamamız gerekiyor.”
Filmde işkence gören Fatma’yı canlandıran Özge Arslan, rolünün hem fiziken hem de psikolojik olarak zor olduğunu belirtti. Aydın Orak ve Hacı Ali Konuk ise farklı ekollerden gelen oyuncular arasında sağlanan uyumun filmin başarılarından biri olduğuna dikkat çekti.
“Devlet Tiyatrosu’ndan, özel tiyatrodan oyuncular vardı. Bu farklı geleneklerle aynı ritmi, aynı rengi nasıl koruyacağız diye çok düşünüyordum.” diyen Aydın Orak, ortaya çıkan sonucu şöyle anlattı: “İzlediğimde gördüm ki hiç ayrıksı durmuyoruz; oyunculuklar sanki yıllardır beraber oynuyorlarmış gibi.”
Orak’ın sözlerine katılan Hacı Ali Konuk da “Çok heyecanlıydı çünkü öyle dar bir alanda böylesi bir hikâyenin anlatılmasında oyunculuklar çok önemliydi. Açıkçası bir korku almıştı önce; ‘nasıl kotaracağız?’ diye. Seyrettiğimde ben de sanki aynı yerde yetişmiş oyuncularmış gibi algıladım.” diye konuştu.
Filmin bir diğer özelliği de siyah-beyaz olmasıydı. Reis Çelik, bunun görüntü yönetmeninin kararı olduğunu söylerken görüntü yönetmeni Gökhan Atılmış çekim sürecine ilişkin şunları anlattı:
“Gerçekleri anlatayım mı; paramız yoktu, kostümümüz yoktu, 80’leri yapamadık. Tuğlalar bir yerde yeni, bir yerde eskiydi. Renkli çekemezdik. Mesela orada kot pantolonlar var; 80’lerde kot pantolon var mıydı arkadaşlar? Ama siz fark ettiniz mi? Renkli olsaydı büyük prodüksiyon gerekiyordu açıkçası. Bizimse çok az paramız vardı, çok az vaktimiz vardı. Ama mutluyum; iyi ki siyah-beyaz çektik.”
Günün diğer Ulusal Yarışma filmi, Bişar Bektaş’ın yönettiği Gayda Yolu oldu. Gösterimin ardından gerçekleşen söyleşiye yönetmenle birlikte senarist Henar Daşğın Bektaş, oyuncular Baran Şükrü Babacan, Akdim Yaşar, Celal Öztürk, Mine Doğan, Fatih Süzer ve Muhammed Cangören ile kurgucu Amir İtminan katıldı.
Her film ekibine sorulan “çıkış noktası” sorusunun yanıtı Gayda Yolu için farklıydı. Eşiyle evlenirken film çekme şartı koyduklarını söyleyen yönetmen, süreci şöyle anlattı:
“Esas mesleğim öğretmenlik. İlk atandığım yerde bu filmi çektim. Filmde gördüğünüz figüranlardan bir kısmı öğrencilerim, bir kısmı da veliler. Filmde gördüğünüz köy, kendi köyüm. Orada idarecilik yaptığım yedi yıllık dönemde bu hikâye yavaş yavaş şekillenmeye başladı. 2020’de de eşimle evlendim. Evliliğimizin ilk şartı bir film yapmaktı; şahit olanlar var. Paramız yoktu ama çekimlerde ne yazdıysak o karşımıza çıktı; tipi istedik, tipi çıktı, kar istedik, kar çıktı. Oyuncumuzun burnunun kırılması gerekiyordu, gerçekten kırıldı.”
Başroldeki Hasan öğretmeni canlandıran Baran Şükrü Babacan, karakteriyle kendi hayatı arasında benzerlikler bulunduğunu söyledi:
“Bağımsız sinemadaki muğlak anlatılar arasında bu senaryoda çok gerçek, gündelik bir hikâye vardı. Hasan ise arızaları olan bir karakterdi; zaten benim sevdiğim şeyler de hep bunlar. Kendi hikâyeme benzemesinden de etkilendim. Çünkü benim ailem de Diyarbakır’dan Antalya’ya taşınmış, ben daha doğmadan önce. Ben Antalya’da büyüdüm ama her zaman şunu hissetmiştim; tam oraya ait olamamak! Ya da doğulu arkadaşlarımla konuştuğumda onlar beni çok batılı bulurdu. Bir türlü tam olarak bir yere ait olamama durumunu ben de hissetmiştim. Hasan’da beni etkileyen de buydu ve bu süreç, kendi içimdeki bir ruhsal yolculuğa da dönüştü aslında. Hasan’ı çok sevdim, hiç yargılamadan. Zaman zaman kızsam da sadece onu anlamaya çalıştım.”
Mine Doğan ise rol arkadaşı Babacan’ın aksine, canlandırdığı Şerife karakterine ulaşabilmek için çok uğraştığını söyledi:
“Benim çok aşina olduğum bir karakter değildi aslında. Benden çok uzak bir kadın, Şerife ve onu anlamak için gerçekten çok çaba gösterdim. Şerife’nin, Hasan’ın hayatında çok kilit noktalara dokunduğunu görüyoruz; çok güçlü bir karakter.”
14. Boğaziçi Film Festivali’nde bugün ayrıca Uluslararası Kısa Film Yarışması’ndaki yapımlar da seyirci karşısına çıktı.
Festival, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü desteğiyle; Turkcell, Türk Hava Yolları ve Fuzul ana sponsorluğunda gerçekleştiriliyor. TRT kurumsal iş ortağı, Anadolu Ajansı Global İletişim Ortağı, TV+ co-sponsor ve Türkmedya ana medya sponsoru olarak festivalde yer alıyor.
