Daviva Avcılar Hastanesi: Telefon Boynu Zorluyor
Bilgisayar ve cep telefonu kullanımının yaygınlaşması, hareketsizlik ve duruş bozuklukları boyun fıtığı vakalarının artmasına yol açıyor. Günümüzde bu rahatsızlık yalnızca ileri yaştaki bireyleri değil, özellikle gençleri de etkiliyor.
Akıllı telefonun uzun süre ve sık kullanılması, boyun bölgesine 27 kiloluk yük bindiriyor. Daviva Avcılar Hastanesi Beyin, Sinir ve Omurilik Cerrahisi Bölümü’nden Doç. Dr. Ömer Özdemir, dijital çağın yol açtığı duruş bozukluklarına ve boyun fıtığına karşı alınması gereken önlemler hakkında uyarılarda bulundu.
Şiddetli ağrı ve uyuşma belirtilerine dikkat
Omurga sağlığının merkezinde yer alan boyun bölgesi, üst üste dizilmiş 7 omur kemiğinden oluşur. Omurların arasındaki jel kıvamındaki kıkırdaksı diskler, yük dağılımını sağlar ve darbe emici görev görür. Yaşa bağlı yıpranmalar, duruş bozuklukları veya ani ters hareketler disklerin dış kılıfını zayıflatabilir. Bu durumda içteki yumuşak doku dışarı kayarak sinirlere baskı yapar ve boyun fıtığına yol açar.
Belirtiler, fıtığın bulunduğu seviyeye ve sinire yaptığı baskının derecesine göre değişir. Ense kökünden kürek kemiğine yayılan kronik ağrılar ile omuzdan parmak uçlarına uzanan elektriklenme ve yanma hissi en sık karşılaşılan şikâyetlerdir.
El ve parmaklarda karıncalanma, his kaybı, nesneleri düşürme gibi kas gücü azalmaları ve omurilik basısına bağlı denge kayıpları görüldüğünde vakit kaybetmeden hekime başvurulmalıdır. Tanı sürecinde uzman muayenesi, en güvenilir yöntem olan boyun MR’ı ve gerekirse sinir ölçümleri (EMG) kullanılır.
Akıllı telefon kullanımı boyna 27 kiloluk yük bindiriyor
Yetişkin bir insanın başı dik pozisyondayken ortalama 5 kilo ağırlığındadır ve boyun bu doğal ağırlığı taşır. Ancak kafa öne eğildiğinde boyun omurlarına binen yük katlanarak artar. Hafif bir eğilme, yani 15 derece, yükü 12 kiloya çıkarırken telefon kullanımında sık görülen 60 derecelik derin eğilme açısında boyun omurgası 27 kiloluk bir ağırlık taşımak zorunda kalır. Bu ağırlık, yaklaşık 8-9 yaşındaki bir çocuğa veya 5,5 damacana suya karşılık gelir.
Bilimsel veriler, omurganın günde 3 ila 5 saat boyunca bu yoğun baskıya dayanacak şekilde evrimleşmediğini gösteriyor. Sürekli öne eğik durmak boyun diskinin kurumasına, koruyucu halkanın yırtılmasına ve boyun kavsinin düzleşerek erken yaşta fıtıklaşmaya zemin hazırlıyor.
Eskiden 40-50 yaş sonrasında görülen boyun fıtığı; aşırı ekran süreleri, ofis hayatında laptop kullanımından kaynaklanan postür bozuklukları ve hareketsiz yaşam nedeniyle günümüzde 20-30 yaş arasındaki gençlerde %30 ila %45 oranında artış gösterdi.
Ameliyatsız tedavi seçenekleri ve cerrahi zamanlaması
Boyun fıtığı hastalarının çok büyük bir kısmı ameliyatsız yöntemlerle iyileşebiliyor. Tedavi seçenekleri arasında ödemi ve ağrıyı azaltan antiinflamatuar ilaçlar ile kas gevşeticiler, akut ağrı geçtikten sonra kasları güçlendirmeyi amaçlayan fizik tedavi ve egzersizler yer alıyor.
Klasik tedavilere yanıt vermeyen dirençli ağrılarda, görüntüleme eşliğinde doğrudan sinir bölgesine enjeksiyonlar yapılıyor. Bu yöntem algolojik tedaviler, diğer adıyla nokta atışı iğneler olarak biliniyor.
Cerrahi müdahale her zaman ilk seçenek değil. Kolda hızla ilerleyen güç kaybı, omurilik basısına bağlı yürüme ve denge bozuklukları gibi acil durumlarda ya da 4-6 haftalık ilaç ve fizik tedavilere rağmen geçmeyen şiddetli ağrılarda cerrahi tedavi planlanıyor.
Dijital çağda boyun sağlığını korumanın 3 yolu
Günlük alışkanlıklarda yapılacak küçük ama etkili değişiklikler, boyun fıtığı riskini büyük ölçüde azaltabilir.
1. Ekranı yansıtın veya telefonu göz hizasında tutun: Gün içinde sık cep telefonu kullanıyor ve ekranda kaydırma yapıyorsanız, mümkün olduğunda görüntüyü bir monitöre yansıtabilirsiniz. Böylece elleriniz aşağıda çalışırken başınız ufuk çizgisine bakar ve boynunuz 27 kiloluk yükten kurtulur. Yansıtma olanağı yoksa kolları destekleyerek telefonu göz seviyesine kaldırmak gerekir.
2. Ofis ergonomisine dikkat edin: Bilgisayar ekranının üst kenarı göz hizasında olmalıdır. Laptop kullanırken yükseltici stand ve harici klavye tercih edilebilir. Her 45 dakikada bir mola vererek boyun ve omuzları esnetmek önemlidir.
3. Basit duruş egzersizleri yapın: Gün içinde çeneyi geriye doğru çekerek, başka bir deyişle gıdı yapma hareketiyle boynu dikleştirmek, omurgadaki yükü hafifletmeye yardımcı olur.