Özyeğin Üniversitesi yürütücülüğünde, TÜSİAD iş birliğiyle kurulan Bakım Eşitliği Şirketler Ağı, ilk üye şirketlerinin katılımıyla uygulama dönemine geçti. Türkiye’nin ekonomik ve sosyal kalkınması açısından stratejik bir konu olarak ele alınan bakım eşitliği kapsamında şirketler, kendi kurumlarındaki ihtiyaçları veriye dayalı olarak ortaya koyacak ve kuruma özgü dönüşüm yol haritaları geliştirecek. Ağ kapsamında ayrıca bakım eşitliği alanındaki bilgi üretimini güçlendirmek amacıyla hayata geçirilen Bakım Eşitliği Araştırma Destek Programı ile iki araştırmaya toplam 300 bin TL destek sağlanacak.
Özyeğin Üniversitesi’nin bakım emeği ve zihinsel iş yükünün çalışma yaşamındaki etkilerini ortaya koyan Bakım Eşitliği Şirketler Ağı, ilk üye şirketleriyle birlikte uygulama dönemine geçti. Ağ, bakım sorumluluklarının kadınların çalışma hayatında kalmaları, kariyerlerinde ilerlemeleri ve sahip oldukları potansiyeli ekonomik değere dönüştürmeleri üzerindeki etkisini şirketlerin kendi verileri ve deneyimleri üzerinden ele almayı hedefliyor.
Yaklaşık 12 aya yayılan dönüşüm yolculuğunda şirketler mevcut politika ve çalışan ihtiyaçlarını değerlendirecek, elde edilen bulgular doğrultusunda kuruma özgü yol haritaları oluşturacak. Süreç; politika ve uygulama tasarımından eğitim ve atölyelere, çalışan ihtiyaçlarına yönelik pilot projelerden şirketler arası deneyim paylaşımına uzanacak. Yolculuğun sonunda şirketlerin kaydettiği ilerleme değerlendirilerek sonuçlar raporlanacak. Böylece araştırmayla görünür kılınan bakım eşitsizliğinin, şirketlerin kendi gerçekleri üzerinden somut ve kalıcı kurumsal uygulamalara dönüşmesi hedefleniyor. Bakım Eşitliği Şirketler Ağı’nın kurucu sponsorluğunu ise Fiba Grubu üstleniyor.
Bakım Eşitliği Şirketler Ağı’nda her şirketin yolculuğu kendi ihtiyaçları doğrultusunda şekillenecek. İlk aşamada kurumların mevcut politika ve uygulamaları değerlendirilecek; çalışanların bakım emeği, zihinsel iş yükü, kariyer ve fırsat eşitliği deneyimleri ile kurum kültürüne ilişkin ihtiyaçları veri toplama araçlarıyla ortaya konacak.
Kurum içi anonim ölçümler, mevcut veri ve politikaların analizi, atölyeler ve odak grupları bu sürecin araçları arasında yer alacak. İhtiyaç duyan şirketler Özyeğin Üniversitesi tarafından geliştirilen Bakım ve Zihin Yükü Analiz Aracı (Care & Mental Load – CML Kit) ölçüm mekanizması ile daha derin ve kuruma özgü bir analiz gerçekleştirebilecek. Ağ’ın veri toplama modeli tek bir araca bağlı olmayıp, şirketlerin kendi risk ve fırsat alanlarını daha ayrıntılı biçimde belirlemelerine olanak sağlayan araçlardan biri olarak konumlanıyor.
Elde edilen veriler doğrultusunda her şirket için öncelikli dönüşüm alanları belirlenecek. Kuruma özgü politikaların geliştirilmesi, yeni mekanizma ve projelerin tasarlanması, çalışan ve yöneticilere yönelik eğitim ve atölyeler ile iyi uygulamaların şirketler arasında paylaşılması bu yolculuğun parçalarını oluşturacak. Ağ’ın destek modeli veri toplama, politika tasarımı, proje danışmanlığı, eğitim ve şirketler arası öğrenmeyi birlikte ele alıyor.
TÜSİAD Yönetim Kurulu Başkanı Ozan Diren, bakım eşitliğinin yalnızca sosyal politika alanı değil, çalışma hayatı ve rekabet gücü açısından da ele alınması gerektiğini vurguladı. TÜİK verilerine göre, hanesinde 3 yaşın altında çocuğu bulunan 25-49 yaş grubundaki erkeklerin %91’i istihdamda iken, bu oran kadınlarda yalnızca %27 seviyesinde bulunuyor.
Birçok kadın, eğitimli ve deneyimli olsa dahi yeterli destek mekanizmaları olmadığı için çalışma hayatına hiç dahil olamıyor ya da çalışma hayatından erken kopuyor. Bakım eşitliği, kadınların ekonomik yaşama eşit katılımı için temel koşullardan biri olarak görülüyor.
Son Orta Vadeli Program’da bakımın çalışma hayatını ve ekonomik kalkınmayı doğrudan etkileyen bir alan olarak ele alınması ve bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılmasına yönelik planlanan adımlar önemli bulunuyor. Çözümün tek bir aktörün sorumluluğunda olmadığı, kamunun nitelikli ve kurumsal bakım hizmetlerini güçlendirmesi, yerel yönetimlerin erişilebilir hizmetleri yaygınlaştırması ve iş dünyasının çalışanları için destek araçlarını devreye almasının gerekli olduğu ifade edildi.
Ağ, şirketlerin kendi durumlarını veriye dayalı biçimde görmesine, çalışanlarının ihtiyaçlarına uygun politikalar geliştirmesine ve farklı deneyimlerden öğrenmesine destek oluyor. Bu nedenle Ağ, bakım eşitliğini kültüre dönüştüren bir yapı olarak değerlendiriliyor.
Özyeğin Üniversitesi’nin ölçüm ve araştırma birikimi ile TÜSİAD’ın iş dünyasında yaygınlaştırma ve politika önerisi geliştirme deneyimi bir araya getirilerek bakım eşitliğinin kurumsal uygulamalara dönüştürülmesi hedefleniyor.
Prof. Dr. Barış Tan, bakım eşitliğinin yalnızca kadınların çalışma hayatındaki konumuyla sınırlı olmadığını, Türkiye’nin ekonomik ve sosyal kalkınma kapasitesini doğrudan ilgilendiren stratejik bir mesele olduğunu belirtti. Bir kadının bakım sorumlulukları nedeniyle işinden ayrılmasının sadece bireysel kariyer kaybı değil, kurumların yetişmiş insan kaynağını ve Türkiye’nin insan sermayesinin önemli bir bölümünü kaybetmesi anlamına geldiğini vurguladı.
Mesele sadece daha fazla kadının çalışma hayatına katılması değil, kadınların kariyerlerinin her aşamasında potansiyellerini ortaya koyabilmeleri ve bu potansiyelin ekonomik değere dönüşmesini sağlamak olarak tanımlandı.
Özyeğin Üniversitesi, “Global Etkisi Yüksek Girişimci Araştırma Üniversitesi” vizyonu doğrultusunda bilimsel bilginin toplumsal ve ekonomik değere dönüşmesini temel sorumluluklarından biri olarak görüyor. Bakım Eşitliği Şirketler Ağı, akademik araştırma ve verinin iş dünyasının deneyimi ve uygulama gücüyle buluştuğu somut bir örnek olarak değerlendiriliyor.
Ağın asıl başarısı, kaç şirketin bir araya geldiğiyle değil; daha fazla kadının çalışma hayatında kalması, kariyerinde ilerlemesi, kurumların insan kaynağını daha etkin değerlendirmesi ve bakım sorumluluklarının daha adil paylaşılması için somut değişimlerin hayata geçirilmesiyle ölçülecek. Akademi ile iş dünyasının aynı masada ürettiği bu deneyimin zaman içinde daha geniş bir dönüşüme öncülük etmesi ve Türkiye’nin insan kaynağının tamamından daha güçlü biçimde yararlanmasına katkı sağlaması bekleniyor.
Bakım Eşitliği Şirketler Ağı’nın önemli bileşenlerinden biri şirketler arası öğrenme olarak öne çıkıyor. Üye şirketler kendi kurumlarında geliştirdikleri uygulamaları, karşılaştıkları ihtiyaçları ve elde ettikleri deneyimleri Ağ içerisinde paylaşacak. Böylece farklı sektörlerden şirketlerin deneyimleri ortak bir bilgi havuzunda buluşacak; iyi uygulamaların çoğalması ve şirketlerin birbirlerinin deneyimlerinden öğrenmesi desteklenecek.
Ağın ilk üyeleri arasında Boyner Grup, Coca-Cola İçecek, Fiba Grubu, Garanti BBVA ve TAV Havalimanları yer alıyor. İlk üyelerle uygulamaya geçen bu modelin yeni şirketlerin katılımıyla genişlemesi ve bakım eşitliği konusunda iş dünyasında ortak bir dönüşüm zemini yaratması hedefleniyor.
Bakım Eşitliği Şirketler Ağı, iş dünyasındaki dönüşümü desteklerken bakım emeği ve bakım eşitliği alanındaki veri ve araştırma açığının azaltılmasına katkı sunmayı amaçlıyor. Bu amaçla başlatılan Araştırma Destek Programı ile lisansüstü eğitimine devam eden ya da yüksek lisans veya doktora derecesini son beş yıl içinde tamamlamış erken kariyer araştırmacıların özgün çalışmalarına destek verilecek.
Program kapsamında seçici kurul tarafından belirlenecek iki araştırmanın her birine 150 bin TL olmak üzere toplam 300 bin TL araştırma desteği sağlanacak. Araştırma önerileri; özgünlük ve alana katkı, kuramsal çerçeve ve yöntem, bakım emeği ve bakım eşitliğiyle ilişkisi, uygulanabilirlik ile etik kriterleri doğrultusunda değerlendirilecek.
Başvurular 11 Ekim 2026 tarihinde başlayacak ve 11 Aralık 2026 saat 23.59‘a kadar devam edecek. Sonuçlar Şubat 2027‘de düzenlenmesi planlanan Bakım Eşitliği Şirketler Ağı Zirvesi ve Bakım Eşitliği Konferansı’nda açıklanacak.
Ağ’ın bilimsel zeminini oluşturan Özyeğin Üniversitesi’nin “Bakım Emeği ve Zihinsel İş Yükünün Beyaz Yakalı Çalışanlar Üzerindeki Etkisi” araştırması, bakım sorumluluklarının çalışma yaşamı, kariyer sürekliliği ve insan kaynağının etkin kullanımı üzerindeki etkisine işaret ediyor.
Araştırmaya göre kadınlar bakım emeğinin %57’sini, erkekler %33’ünü üstlenirken; zihinsel iş yükü kadınlarda %60, erkeklerde %35 seviyesinde bulunuyor. Evli ve çocuklu kadınların %15’i bakım sorumlulukları nedeniyle en az bir terfi teklifini reddettiğini, kadınların %31’i ve evli-çocuklu kadınların %37’si ise bakım nedeniyle işten ayrıldığını belirtiyor.
Araştırmada katılımcıların %85’i, bakım eşitliği politikaları sunan bir işvereni tercih etmeye daha yatkın olduğunu ifade etti. Bu da konunun şirketlerin yetenek stratejileri açısından taşıdığı önemi ortaya koyuyor.
İlk üyeleriyle uygulama dönemine geçen Bakım Eşitliği Şirketler Ağı, yeni şirketlerin katılımıyla büyüyerek bakım eşitliği konusunda iş dünyasında ortak bir dönüşüm hareketi yaratmayı hedefliyor.
