14. Boğaziçi Film Festivali’nde bugün Ulusal ve Uluslararası Yarışma gösterimleri yapıldı. Dünyanın dört bir yanından hikâyeler Boğaziçi’nde buluşurken seyirciler de film ekiplerine sorularını yöneltti.
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü’nün desteğiyle Boğaziçi Kültür Sanat Vakfı tarafından düzenlenen festival, bugün ulusal ve uluslararası yarışmalardan toplam dört yapımı ağırladı. Ulusal Uzun Metraj Yarışma filmleri Ölü Arının İğnesi ve Bir Anne Hakkında ile Uluslararası Uzun Metraj Yarışma filmleri Ayağa Kalk (Stand Up) ve Balear Hali (Balearic) ekipleri, Atlas 1948 Sineması’ndaki gösterimlerin ardından sinemaseverlerle bir araya geldi.
Bir bebeğin kaza sonucu ölümündeki sır perdesinin aile içi dinamiklere etkisini irdeleyen Ölü Arının İğnesi filminin gösterimi sonrasında yönetmen Aydın Orak, oyuncular Zeynep Tuğçe Bayat, Nilüfer Açıkalın, Salih Yıldırım ve Mustafa Çavuş, yönetmen yardımcısı Fatma Bayrakçı ve besteci Hünkâr sahneye çıktı.
Senaryoyu kendi yaşadığı bir olaydan hareketle, “ya böyle olsaydı” düşüncesiyle geliştirdiğini belirten Aydın Orak, hikâyenin trajik yapısı nedeniyle görsel açıdan çok sert bir dünya kurmak istemediğini söyledi: “Zaten çok trajik bir hikâye; bunun üzerine bir de oyunculuk, kamera kullanımı, ışık, ses ve atmosferle çok karanlık, sert bir dünya yaratmak bana doğru gelmedi. Biraz mesafeli olmak gerekiyordu çünkü bir yerden sonra duygu sömürüsüne girecekti.”
Filmde bebeğini kaybeden bir anneyi canlandıran başrol oyuncusu Zeynep Tuğçe Bayat, çekimler sırasında gerçek hayatta da anne olduğunu anlattı: “Benim için çok zordu. Biz bu filmi konuştuğumuzda henüz anne değildim. Daha sonra Aydın’dan affımı istemiştim aslında çünkü onun çekim takvimini geride bırakmak istemedim. Ama sağ olsun beni bırakmadı ve bir şekilde benim anne oluşum da beklendi.”
Bayat, çekimler sırasında oğlunun altı aylık olduğunu belirterek sözlerini şöyle sürdürdü: “Karakteri anlamak açısından iyiydi tabii; altı aylıktı oğlum, bu filmi çektiğimizde. Ama bir taraftan da bir bebeği hayatta tutmaya çalışan tecrübesiz bir anne olarak etkilendim de. Şu an filmi tekrar izlerken bile ekstra etkileniyorum. Film bende yaşamaya devam ediyor.”
Nilüfer Açıkalın, projeyi senaryonun ele aldığı konular nedeniyle kabul ettiğini dile getirdi: “Senaryoyu okuduğumda vicdan, merhamet ve insanın kendisiyle hesaplaşması anlamında çok doğru bir bakış açısı geliştirdiğini gördüm. Şimdi izlediğimde de o çatışmanın, hem annenin hem babanın içinde bulunduğu durumun, babanın vicdanını rahatlatmak için otopsi raporuna kadar olayı vardırmasının çok etkileyici olduğunu görüyorum.”
Filmin müziklerini yapan Hünkâr da hikâyeden etkilendiğini söyledi: “Beni en etkileyen, ilk vurucu sahne; Zeynep karakterinin hastanede o kötü haberi aldığı andır. Ben onu okuduğumda gerçekten kan dolaşımımın sesini hissettim. Gerçek orijinal kan dolaşımımızın üzerine akorlarla eşlik ederek çıktı aslında ilk melodisi.”
Hünkâr, müziğin film boyunca farklı duygular yarattığını belirtti: “Fakat sırf bu sahne değil her yer için bir duygu yarattı. Filmde bazı sahneler var; en mutlu anlarda bir müzik geliyor. O aslında kaderin gözleri. Mutlu bir ânınız var ama aslında bir şey size haber veriyor, bir şeyin geldiğini.”
Bir annenin ahlaki çıkmazını ele alan Bir Anne Hakkında filminin söyleşisine yönetmen Büşra Bülbül, senarist Bekir Bülbül, oyuncular Sevda Erginci, Duygu Köse ve Ecem İs Ergür ile yapımcı Betül Demir katıldı.
Büşra Bülbül, altı yıl önce çektiği ilk kısa filmi Çamaşır Suyundaki Sibel karakterini takip ederek bu filme ulaştığını söyledi. Yönetmen, amacının “toplum tarafından görülmeyen karakterlerin mücadelesine şahitlik etmek” olduğunu ifade etti: “Aslında toplum içinde hepimiz birer silik bir karakteriz; çok sıradan insanlarız. Yaşadığımız bütün sıkıntıları, kendi özel dünyamızda yaşıyoruz ve başkasının da bu sorunları yaşadığını görmüyoruz, hissetmiyoruz.”
Bülbül, karakterle kurduğu ilişkiyi şöyle anlattı: “Aslında hiç kimseyle empati kuramıyoruz, gibi bir yerden ele aldım. Dolayısıyla Sibel de aslında yakından tanıdığım bir karakterdi. Ben de anne olduktan sonra aynı karaktere dönüştüğümü fark ettim; mücadele bakımından.”
Süte su karıştıran anne Sibel’i canlandıran Sevda Erginci de yönetmenin bakış açısını paylaştı: “Sibel’i Büşra da ben de hayatımızın içinden çok yakından tanıyoruz; Sibel gibi kadınları daha doğrusu. Dolayısıyla ben çok iyi tanıdığım birini ve kendi hayatımda hiç yaşamadığım bir şeyi oynamaya çok heyecanlandım.”
Erginci, Sibel’in ahlaki ikileminin altı çizilmeden anlatılmasını değerli bulduğunu belirtti: “Bence filmin özeti bu; belli koşullar içerisinde ahlaktan bahsetmek kolay ama Sibel, kendi ahlak yargılarına çok aykırı olmasına rağmen böyle bir durumun içerisine sürüklenmiş.”
Oyuncu Ecem İs Ergür de rol arkadaşını destekleyerek, “Ahlak denilince bence bu filmden çıktıktan sonra herkes bunu düşünmeli; kime göre, neye göre ve şartlar çok önemli.” diye konuştu.
Uluslararası Uzun Metraj Yarışma filmlerinden Ayağa Kalk (Stand Up)ın yapımcısı Lisette Jorinda Kelder, gösterimin ardından soruları yanıtladı. Kelder, bedensel engellere karşı bir manifesto niteliğindeki filmin yönetmeni Mari Sandersin ortopedik engelli olmasına rağmen çok enerjik biri olduğunu ve şimdiye dek dokuz film çektiğini belirtti.
Kelder, Sanders hakkında şunları söyledi: “Mari, erişilebilirliğin durumu hakkında pek çok belgesel yaptı; çok seyahat etti ve dünyanın ne kadar ‘erişilemez’ olduğunu çok eğlenceli bir şekilde gösterdi. Ayrıca çok sevimli, eğlenceli, tatlı bir insan ve politik olarak da oldukça aktivist biri. Bu yüzden ona dedik ki ‘Gerçekten kendi hikâyeni anlatmalısın. Uzun metrajlı bir film yapmalısın’”
Sanders’in hayatı boyunca tekerlekli sandalye kullandığını belirten Kelder, yönetmenin toplumla ilişkisini şöyle aktardı: “Ve her zaman söylediği şey şu: Bir yanı, tüm hayatı boyunca uyum sağlamaya çalışıyor. Diğer yanı ise ‘Topluma uymuyorum, toplum bana göre inşa edilmemiş. Anarşist olacağım, topluma karşı olacağım’ diyor.”
Engelli bir sinemacı tarafından ve ağırlıklı olarak engelli oyuncularla çekilen filmin, az sayıdaki örnekten biri olduğunu söyleyen Kelder, çekimlerde yaşadıkları zorluklara dikkat çekti: “Setleri yeniden icat etmemiz, gerçekten erişilebilir hale getirmemiz gerekti, ekstra fon bulmak için mücadele etmemiz gerekti. Zorlayıcıydı ama gerçekten harikaydı çünkü tüm zihniyeti de değiştirdi.”
Kelder, film ekibinin oyuncuların ihtiyaçlarına göre çalışma biçimini değiştirdiğini belirtti: “Benim veya yapım ekibinin, filmde yer alan herkese ‘İhtiyaçlarınız neler? İyi bir performans sergilemek için neye ihtiyacınız var?’ diye sorduğumuz ilk setti. Mesela Xander’ı oynayan Daan Buringa’nın, üstünü değiştirmek için özel bir asansörlü kaldıraca ihtiyacı vardı. Yani her şey çok zaman alıyordu, bu yüzden sadece daha fazla zamana ihtiyacımız vardı.”
Filmde doğuştan ve sonradan engelli iki karakter üzerinden ortak bir nokta aradıklarını söyleyen Kelder, vardıkları sonucu şöyle anlattı: “Keşfettiğimiz şey, şu oldu: Hayatınızı değiştiren bir olay yaşadığınızda ister bir kaza ister çok kötü bir tıbbî haber, bunda sizi engelli yapan şey, engelin kendisi değil; çevrenizdekilerin buna nasıl tepki verdiği. Sizi yabancılaştıran, farklı kılan, arkadaşlarınızı kaybettiren şey, budur.”
Kelder, film için yapılan oyuncu seçimi çağrısında hiç başvuru gelmediğini belirtti: “Mesela kendi sektörümüz: Normalde bir oyuncu seçimi çağrısı yaptığımızda oyuncu olmayan insanlardan genellikle 300 kadar başvuru alırız. Bu film için de bir oyuncu seçimi çağrısı açtık ve dedik ki ‘Engelli genç çocuklar arıyoruz; hangi engel olduğu önemli değil’. Ve sıfır başvuru geldi! Böylece film endüstrisi ile engelli insanlar arasında devasa bir duvar olduğunu keşfettik.”
Uluslararası Uzun Metraj Yarışma’nın bir diğer filmi Balear Hali (Balearic) için düzenlenen söyleşiye yönetmen Ion de Sosa ve yapımcı Leire Apellaniz López katıldı.
Ion de Sosa, senaryoyu on yıl önce Barselona’da yaşarken bir hayatta kalma mücadelesini anlatma isteğiyle yazmaya başladığını belirtti. Filmin yapısı hakkında şunları söyledi: “Bu, bir noktada kırılan bir film. Hitchcock’un Psycho filmini çok seviyorum. Karakter bankadan hırsızlık yapıp otele geçer ve karakteri burada yani başlangıçta sunup izleyiciyle de bir empatiyi yaşatıp daha sonra filmin ikinci yarısından sonra o karakteri artık görmeyiz.”
De Sosa, iki parçalı filmleri sevdiğini ve bu tercihin yapıya yansıdığını anlattı: “Böyle iki ayrı parçadan oluşan filmleri çok seviyorum. Bu yüzden ilk kısımda bir hayatta kalma, ikinci kısımda ise daha relaks olan bir film yaptım.”
Yönetmen, filmin merkezindeki çocuklar ve yaşlılar ile diğer unsurlarda sembolik anlamlar bulunduğunu söyledi: “Gençler havuza girip eğlenmek isterken yaşlılar da yani servetin, varlığın sembolü olarak duruyorlar. Kolye bir bir havuza düşüyor, öbür havuzdan çıkıyor. Burada metafizik bir mesaj da var.”
De Sosa, yangın izleme sahnesinin de sembolik bir anlam taşıdığını belirtti: “Ya da yangın izleme sahnesi; servet sahiplerinin, evlerinin balkonundan oturup dünyanın yanışını izlemeleri gibiydi.”
14. Boğaziçi Film Festivali, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü’nün desteğiyle; Turkcell, Türk Hava Yolları ve Fuzulün ana sponsorluğunda düzenleniyor. Festivalin kurumsal iş ortağı TRT, Global İletişim Ortağı Anadolu Ajansı, co-sponsoru TV+ ve ana medya sponsoru Türkmedya.
