T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü’nün desteğiyle Boğaziçi Kültür Sanat Vakfı tarafından düzenlenen 14. Boğaziçi Film Festivalinde bugün, ulusal ve uluslararası yarışma filmlerinin farklı dünyalarıyla dopdolu bir gün yaşandı. Gösterimlerin ardından film ekipleri, soruları yanıtlamak üzere seyircilerle bir araya geldi.
Ulusal Yarışma filmlerinden Elisa ekibi, Atlas 1948 Sineması’ndaki gösterimin ardından seyircilerin karşısına çıktı. Yönetmen Sinan Sertel, oyuncular Ekin Türkmen, Berfu Öngören, Ulvi Kahyaoğlu, Cemil Büyükdöğerli, Mehmet Çepiç, Sabahattin Yakut ve Serkan Altıntaş; yapımcı Muhammed Hakan Sancaktutan, görüntü yönetmeni Cevahir Şahin, müzisyen Ali Saran, sanat danışmanı Rabia Bozkurt ve idarî yapımcı Ömer Sancaktutan, gösterim sonrası soruları yanıtladı.
Sertel, Türkiye’de örneği pek görülmeyen bilim kurgu türünde film yapmanın cesaret olarak tanımlandığını, ancak asıl cesaretin başka bir noktada olduğunu söyledi:
“Ben kişisel olarak bu türü çok seviyorum; hem edebiyatını hem de sinemasını takip ediyorum. Çok şey söylemeye imkân veren bir dili var. Fakat bu türün olmazsa olmazlarından biri, bir kahramanın sırtına bütün hikâyeyi verip seyirciyle birlikte yolculuk yaptırması. Biz bunu kırmak istedik.
“Çünkü ben bütün karakterlerin ürettikleri anlamları ve yaptıklarını kısmen doğru buluyorum. Her şeyi rasyonel bir zemine oturtmaya çalıştık. Hepimiz insanız ve yaptıklarımızın kendimizce bir anlamı oluyor. Dolayısıyla bence cesaret veren kısım budur: Bütün karakterlere eşit davranmaya çalışmak, onların her birinin giriş-gelişme-sonuçlarını hesaplamak ve bunu bütün film boyunca devam ettirmek bence cesaret işiydi.”
Ekin Türkmen de hikâyenin farklılığına dikkat çekerek, “Bir oyuncunun teklif alabileceği çok nadir senaryolardan biri olduğu için kabul etmek üzerine pek düşünmedim” dedi. Çekimlerin bir madende geçtiğini belirten Türkmen, “Klostrofobim olmasına rağmen onun üzerine gittim ve madende çekim yaptık” diye konuştu.
Oyunculardan Berfu Öngören ise zorlu çekim koşullarına değindi: “Böyle senaryolar çok gelmiyor, o yüzden beni çok heyecanlandırdı. Bir de ben zor şeyleri seviyorum; yani oyuncu olarak böyle zor şeyleri deneyimlemeyi, bunların içine atlamayı seviyorum. Dolayısıyla çekimler zorluydu ama ben zor şeylerden keyif aldığım için benim için çok keyifli geçti.”
Günün diğer ulusal yarışma filmi Beklentinin gösteriminden sonra yönetmen Ali Özel, oyuncular Hakan Salınmış ve Ozan Dağara, yardımcı yapımcı Osman Enes Yakut, görüntü yönetmeni Mikail Çifci, kurgucu Mahmut Aran ve besteciler Uğur Ateş ile Özlem Akgüneş seyircilerin sorularını yanıtladı.
Özel, babasıyla ilişkisinin hikâyenin çıkış noktası olduğunu belirterek bu ilişkide yaşanan dönüşümü şöyle anlattı:
“Çok sorunlu bir gençlik yaşamıştım ve babamla da çok sorunlu bir iletişimim vardı. Daha sonra bu ilişki inanılmaz bir dostluğa ve arkadaşlığa evrilmeye başladı. Ben de şunu sorgulamaya başladım: Madem böyle olabiliyordu, neden o kadar sorunla boğuştum? Yani sorun bende miydi, babamda mıydı?
“Vardığım nokta ise şu oldu: Babam aynı kişi; değişen bendim aslında. Zaman geçtikçe babamı konumlandırdığım yeri kendimce değiştirdim, babamla başka bir iletişim kurmaya başladım. Bu beklentiler hakkında düşünmeye başlayınca da buna benzer bir hikâye üzerine yoğunlaşmaya başladım.”
Filmde baba rolünü oynayan Hakan Salınmış, filmdeki durumun evrensel olduğuna dikkat çekti: “Bütün ailelerde buna benzer olay örgüleri üç aşağı beş yukarı yaşanıyor, diye düşünüyorum. Sınıfsal çatışmaların içinde de bu örgüler farklılaşıyor; her bir kişinin üzerinde değişiyor. Yani evrensel bir dert ve hepimizin yaşadığı sorunlar bunlar aşağı yukarı. Tabii Ali bunu çok güzel yazmış ve anlatmış.”
Uluslararası Yarışma’da Cennete Açılan 18 Delik (18 Holes to Paradise) filminin gösterimi yapıldı. Portekizli yönetmen João Nuno Pinto, ekolojik sorunlarla boğuşan ve uluslararası sermayeye pazarlanan ülkesini anlattığı filmin gösteriminden sonra söyleşiye katıldı.
Pinto, COVID döneminde eşiyle birlikte Portekiz’in Alentejo bölgesine taşındıklarını ve burada gördüklerinden yola çıkarak filmi yazmaya başladığını söyledi. Yönetmen, o dönemde yaşananları şöyle anlattı:
“Oraya yerleştiğimizde bölgedeki dramatik dönüşüme bizzat tanıklık ettik: Son derece kurak geçen yazlar, tarımı felç eden devasa orman yangınları… Tüm bunların ortasında ise turizmde akıl almaz bir rant patlaması yaşanıyordu. Verimli mülkler ve topraklar, oranın yerlisi olanlara değil, tamamen yabancı sermayeye satılıyordu. Hatta oradaki yeni komşularımızdan biri Türk bir iş insanıydı; filmde araziyi satın almak isteyen bir Türk karakterin bulunmasının sebebi de bu.
“Bir yanda ciddi bir susuzluk varken diğer yanda lüks golf sahalarının inşa edilmesi, avokado ve zeytin plantasyonları gibi su kaynaklarını tüketen yoğun endüstriyel tarıma geçilmesi çok büyük bir tezat oluşturuyordu.”
Pinto, asıl meselenin tüm Portekiz’in adeta topyekûn satılığa çıkarılması olduğunu söyledi: “Bugün Madrid’de, Lizbon’da, Paris’te gençler sokaklara dökülüp protestolar yapıyor; ‘Bizim geleceğimizi çaldınız, geleceğimiz kalmadı! Bir gelecek için mücadele etmek zorundayız’ diye haykırıyorlar. Biz yaklaşık altı yıl önce bu filmi kurgulamaya başladığımızda kırsala baktık ve kırsal alan için de bir gelecek kalmadığını gördük.
“Çünkü eskiden üreten, köklü bir topluluğu barındıran o araziler tek tek yok ediliyor. Bugün mesele yalnızca golf sahalarından ibaret değil; veri merkezleri, lityum madenleri ve toprağı talan etmek isteyen devasa şirketler arazileri kuşatıyor.”
Filmde bu yakıcı gerçeği göstermek istediklerini belirten yönetmen, dikkat çekmek istedikleri bir diğer başlığı da şöyle açıkladı:
“Dünyanın bugünkü asıl meselesi sadece geleneksel burjuvazinin çöküşü değil; çünkü o eski burjuvazi bile kendi imtiyazlarını korumak ve hayatta kalmak için mücadele ediyor. Asıl yıkıcı güç, her şeyi silip süpüren ve çok daha yukarılarda konumlanan yeni oligarşi. Bu yapılar toprağın tüm kaynaklarını sömürüyor ve yerli halka hiçbir şey bırakmıyor. Her şey zaten her şeye sahip olan ayrıcalıklı bir azınlığın cebine akıyor.
“Çünkü artık somut bir şeyler üreten klasik sanayi kapitalizminden hiçbir şey üretmeyen ‘teknoloji zenginleri’ dünyasına geçtik. Bunlar reel hiçbir değer üretmiyor; sadece paraları var ve daha fazla para kazanmak için o sermayeyi spekülatif şekilde dolaşıma sokuyorlar. Dolayısıyla bambaşka bir evredeyiz ve filmdeki herkes bu acımasız çarkın içinde hayatta kalmaya çalışıyor.”
14. Boğaziçi Film Festivali, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü desteğiyle; Turkcell, Türk Hava Yolları ve Fuzul ana sponsorluğunda düzenleniyor. Festivalin kurumsal iş ortağı TRT, Global İletişim Ortağı Anadolu Ajansı, co-sponsoru TV+ ve ana medya sponsoru Türkmedya.
