İLKE Vakfı: Dijital Suç Ağları Gençleri Hedefliyor
Hukuk İzleme Raporu 2025, 18 Kasım 2026 Çarşamba günü The Ankara Hotel’de düzenlenen programla kamuoyuna sunuldu. İLKE Vakfı tarafından Av. Ahmet Sait Öner, Doç. Dr. Muhammed Göçgün ve Dr. Talha Erdoğmuş editörlüğünde hazırlanan rapor, serinin 2019’dan bu yana yayımlanan yedinci çalışması oldu.
Adalet Bakanlığı, Anayasa Mahkemesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Avrupa Adaletin Etkinliği Komisyonu (CEPEJ) verilerine dayanan rapor; yüksek yargıdan insan haklarına, hukuk, ceza ve idari yargıdan alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerine uzanan konuları ele alıyor. Bu yılki raporun özel teması ise yeni nesil suç örgütleri ve örgütlü suçlar oldu.
Rapor programında iki oturum düzenlendi
Program, İLKE Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Av. Ahmet Sait Öner’in açılış konuşmasıyla başladı. Öner’in moderatörlüğündeki ilk oturumda Dr. Öğr. Üyesi Yakup Levent Korkut yargı teşkilatı ve yüksek yargı, Doç. Dr. Ahmet Cahit İyilikli hukuk yargısı, Prof. Dr. Muhammed Fatih Uşan ise alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemleri bölümlerini sundu.
Dr. Talha Erdoğmuş’un moderatörlüğündeki “Ceza Yargısı ve Türkiye’de Örgütlü Suçlar” başlıklı ikinci oturumda Doç. Dr. Kerim Çakır ceza yargısını, Doç. Dr. Selman Dursun ise yeni nesil suç örgütlerini değerlendirdi.
Yargıda iş yükü istinaf aşamasına kaydı
Hukuk İzleme Raporu 2025’e göre yargıya gelen yeni dosyalar birçok alanda azalsa da devreden dosya yükü, yargılama süreleri ve istinaf aşamasındaki yığılma yüksek seyrini koruyor. Bölge adliye mahkemelerinin ceza dairelerindeki dosya sayısı, 2017’den 2025’e %341,7 arttı.
Türkiye’de 100 bin kişiye düşen hâkim sayısı 21,3 ile Avrupa ortalaması olan 21,9’a yaklaşsa da hâkim başına 875, savcı başına 1.703 dosya düşüyor. Kişi başına yaklaşık 16 euro olan adalet harcaması, Avrupa ortalaması olan 85,4 euronun oldukça altında kalıyor.
Makul sürede yargılanma şikâyetlerinin Tazminat Komisyonuna yönlendirilmesiyle Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvurular 64.321’e geriledi. Bu alandaki ihlal kararları da 2024 ve 2025’te sıfıra indi. Rapor, bu örneği analize dayalı düzenlemelerin kısa sürede sonuç verebildiğinin göstergesi olarak değerlendiriyor.
Hukuk yargısında görülme süreleri uzadı
Rapora göre hukuk yargısında 2025’te temizleme oranı %99,9’a yükseldi. Buna karşın ilk derece mahkemelerinde ortalama görülme süresi 231 günden 243 güne çıktı.
Süre artışı en çok iş mahkemelerinde, 441 günden 505 güne; asliye hukuk mahkemelerinde ise 325 günden 374 güne yükseldi. Asliye ticaret ve icra hukuk mahkemelerinde süreler kısalırken bölge adliye mahkemelerinin hukuk dairelerinde dosyaların yarıdan fazlası sonraki yıla devrediyor.
Ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk anlaşma oranı geriledi
Arabuluculukta 2025 yılında dosya sayısı 1.908.289’a ulaştı. Müzakeresi tamamlanan dosyalardaki anlaşma oranı, 2023’teki %67’den %54’e geriledi.
İş uyuşmazlıklarında anlaşma oranı %73 düzeyinde kalırken ticari uyuşmazlıklarda oran, 2019’daki %55,5’ten %23,9’a indi. Rapor, arabuluculuk ve uzlaştırma sonrasında açılan davalara ilişkin veri bulunmadığına da dikkat çekiyor.
Ceza yargısında 1,56 milyon dosya devretti
İlk derece ceza mahkemelerinde 2025’te yeni açılan dosyalar %8,1 azalırken bozularak gelen dosyalar yaklaşık %20 arttı. Yıl sonunda 1,56 milyon dosya sonraki yıla devretti.
Ağır ceza mahkemelerinin yeni dosyalar içindeki payı 2016’daki %7,3’ten 2025’te %14,4’e yükseldi. Cumhuriyet başsavcılıklarında ise 6 milyonu aşkın dosya ertesi yıla devretti.
Dolandırıcılık dosyaları 2016’ya göre 5,4 katına çıktı
Rapor, ceza yargısına yansıyan suçların niteliğinin değiştiğini ortaya koyuyor. Ceza mahkemelerinde yıl içinde açılan dolandırıcılık dosyaları 2016’ya göre 5,4 katına çıktı ve 2025’te hırsızlık dosyalarının yaklaşık iki katına ulaştı: 199.051 dolandırıcılık dosyasına karşılık 99.974 hırsızlık dosyası açıldı.
Aynı dönemde uyuşturucu imal ve ticareti dosyaları yaklaşık üç katına çıkarken hırsızlık dosyaları 2016 düzeyine geriledi. Suç gelirlerini aklama suçuna ilişkin yeni işlerdeki suç sayısı ise 2021’deki 1.524’ten 2025’te 18.301’e yükseldi.
Yeni nesil suç örgütleri gençleri dijital platformlardan devşiriyor
Raporun özel tema bölümüne göre katı hiyerarşi ve merkezi liderliğe dayalı geleneksel örgütlü suç yapılarının yerini esnek, yatay ve ağ temelli yapılar alıyor. “Hizmet olarak şiddet” modelinde çoğunlukla yurt dışındaki bir azmettirici; sosyal medya ve oyun platformları üzerinden fail devşirenler; lojistik ve finansman sağlayanlar ile çoğunlukla deneyimsiz, çocuk yaştaki failler yer alıyor.
Gençler, sosyal medyada sergilenen lüks yaşam görselleriyle başlayan ve kuryelik gibi görece basit görevlerle devam eden kademeli bir süreçle suça çekiliyor.
Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu kapsamında karara bağlanan sanıklar içindeki mahkûmiyet payı, 2023’teki %12,5’ten 2025’te %7,6’ya geriledi. Rapor, Anayasa Mahkemesince iptal edilen örgüt adına suç işleme fiilinin belirlilik ilkesine uygun biçimde yeniden düzenlenmesini ve soruşturmaların suç gelirleri ile ödeme ağlarını da kapsamasını öneriyor.
Raporun tamamına ilke.org.tr üzerinden erişilebiliyor. İLKE İlim Kültür Eğitim Vakfı, toplumsal meselelerle ilgili bilgi, politika ve strateji üreten, karar alıcılara yol gösterecek araştırmalar yapan bir sivil toplum kuruluşu. Vakıf bünyesindeki Toplumsal Düşünce ve Araştırmalar Merkezi (TODAM), adalet, toplum ve refah alanlarında çalışmalar yürütüyor.