Mastercard: Yapay Zekâ Alışverişinde Kontrol Kimde?

Mastercard: Yapay Zekâ Alışverişinde Kontrol Kimde?
A+
A-

Mastercard, 13 pazarda 26 bin kişiyle gerçekleştirdiği araştırmanın sonuçlarını paylaştı. Araştırmaya göre gençlerin yüzde 79’u, ebeveynlerin ise yüzde 70’i son bir yılda ürün araştırmak için yapay zekâ kullandı.

Gençlerin yüzde 62’si, ebeveynlerin yüzde 49’u ürün araştırırken en az ayda bir yapay zekâdan yararlanıyor. Gençlerin yüzde 61’i, alışveriş sürecini üstlenen kapsamlı bir yapay zekâ asistanını kullanmaya en azından bir ölçüde yatkın olduğunu belirtiyor. Ebeveynlerin yüzde 67’si ise çocuklarının kuşağının yapay zekâyla alışverişte kendilerinden daha rahat olacağını düşünüyor.

16 Kasım 2026 tarihinde yayımlanan Alışveriş ve Ödemelerin Geleceğine Kısa Bir Bakış raporu, yapay zekâ temsilcileri alışveriş ve ödeme süreçlerinde daha fazla rol üstlenirken tüketici kontrolü ve güvenin nasıl sağlanacağını ele alıyor. Araştırma, 13 pazarda 13 ila 18 yaş arasındaki gençler ve ebeveynlerinden oluşan 13 bin çiftle gerçekleştirildi.

Araştırmadan satın almaya geçişte sınırları kullanıcı belirleyecek

Rapor, yapay zekânın ürün bulup seçenekleri karşılaştırmanın ötesine geçerek kullanıcı adına işlem yapabildiği yapay zekâ asistanlı ticaret dönemini üç açıdan inceliyor: tüketicilerin alışveriş deneyimi, perakendecilerin müşterileriyle ilişkisi ve ödemeleri mümkün kılan güven altyapısı.

Örneğin bir yapay zekâ temsilcisi uçuş seçeneklerini karşılaştırabilir veya düzenli market alışverişi için sepet hazırlayabilir. İşlemi tamamlamasına izin verilip verilmeyeceğini ise kullanıcının belirlediği yetkiler belirliyor.

Rapora göre bu deneyimin yaygınlaşması için temsilcinin kimin adına hareket ettiğinin doğrulanması, harcama sınırlarının açıkça tanımlanması ve kullanıcının hangi işlemlerde yeniden onay vereceğini belirleyebilmesi gerekiyor. Yanlış ya da beklenmedik bir işlem gerçekleştiğinde ne yapıldığının da kullanıcı tarafından bilinmesi gerekiyor.

Perakendeciler için ürün bilgilerinin doğrulanabilirliği öne çıkıyor

Yapay zekâ temsilcileri tüketiciler adına seçenekleri değerlendirmeye başladıkça perakendecilerin sunduğu bilgilerin de değişmesi gerekecek. Rapora göre fiyat, stok, teslimat ve iade koşullarının temsilciler tarafından erişilebilir olması önem kazanıyor. Ürün özellikleri ve sürdürülebilirlik gibi iddiaların da doğrulanabilir bilgilerle desteklenmesi gerekiyor.

Mastercard, raporda güvenli ödeme bilgilerinin korunmasının yanı sıra temsilcinin kimliğinin ve işlem yetkisinin doğrulanmasına dikkat çekiyor. Böylece kullanıcı adına yapılan bir işlemin, kullanıcının önceden belirlediği sınırlar içinde gerçekleştiğinin anlaşılması hedefleniyor.

Araştırmanın kapsamı

Mastercard adına Opinium tarafından Haziran ve Temmuz 2026’da çevrim içi gerçekleştirilen araştırma Bulgaristan, Çekya, Fransa, Almanya, İsrail, İtalya, Hollanda, Norveç, Polonya, Romanya, İspanya, İsveç ve Birleşik Krallık’ı kapsıyor. Türkiye araştırma örnekleminde yer almıyor.